Buchara to najpełniejszy przykład średniowiecznego miasta w Azji Środkowej, z tkanką miejską, która zachowała się w dużej mierze nienaruszona. Tak więc po wiekach miasto, nadal jest miejscem, które może wywrzeć trwałe wrażenie na tych, którzy tutaj dotrą.
Historia miasta sięga ponad dwóch tysięcy lat. Jako ważny ośrodek handlu wzdłuż starożytnego Jedwabnego Szlaku, który łączył Europę i Azję, Buchara rozkwitała w czasach dynastii Samanidów (IX-X wiek). Później stała się częścią różnych imperiów, w tym Mongołów, Timurydów oraz uzbeckich dynastii Szajbanidów i Manghitów.
Pozostała wpływowym miastem aż do podboju przez Imperium Rosyjskie pod koniec XIX wieku. Jako część Uzbekistanu, Buchara została ostatecznie włączona do Związku Radzieckiego i pozostała tam aż do rozpadu ZSRR w 1991 roku.
Buchara może uważać się za szczęśliwą, że została obdarzona skarbami kultury, które nadają się do zaprezentowania „całego piękna Wschodu”, jeśli chodzi o zabytki architektoniczne to jest ich prawie 140. Budynki są skoncentrowane w jednym miejscu stąd zwiedza się ją dużo łatwiej niż SAMARKANDĘ.
Do Buchary docieramy pociągiem z Samarkandy, z dworca kolejowego do starego miasta można dojechać taksówką za 30 000 UZS, a podróż tam zajmuje około dwudziestu minut.
Zakwaterowanie
Mieszkamy w Hotelu Marhaba Boutique, położonym jest przy ślepej uliczce, zaledwie trzy minuty spacerem od basenu Lyabi, do pozostałych atrakcji też można dojść na piechotę. Hotel znajduje się w XV wiecznej madrasie, stąd kameralny ogród wewnętrzny (cudownie oświetlony nocą) i dawne pomieszczenia studenckie przekształcone na klimatyczne pokoje hotelowe z niezbędnym wyposażeniem i zachowaniem zabytkowych elementów. To był najciekawszy hotel w jakim mieszkaliśmy w Uzbekistanie.
Warto pospacerować się po okolicznych uliczkach, gdzie co chwila można napotkać jakiś ciekawy detal. Stara Buchara to wiekowe domy w plątaninie krętych uliczek, na których toczy się normalne życie, mamy tu też swój ulubiony sklepik spożywczy.
ZWIEDZANIE
Madrasa Chor-Minor
Zwiedzanie zaczynamy od Madrasy Chor-Minor, znanej również jako Madrasa Khalifa Niyaz-kula. Ta historyczna brama, niegdyś część nieistniejącej już madrasy, ma wielkie znaczenie kulturowe i historyczne. Chor Minor ma nietypowe położenie w Bucharze, ponieważ jest trochę oddalony od centrum starego miasta i gubi się w samym sercu dzielnicy mieszkalnej.
Budowla (1807 rok) powstała podczas rządów dynastii Manghit i była pomysłem Khalifa Niyaz-kula, zamożnego Bucharańczyka pochodzenia turkmeńskiego.
Wieże Chor-Minor (Cztery minarety), pomimo swojej nazwy, pierwotnie nie były przeznaczone na minarety. Uważa się, że odzwierciedlają cztery religie świata. Każda wieża może pochwalić się odrębnymi motywami dekoracyjnymi, znajdziemy tam elementy przypominające krzyż, chrześcijański motyw ryby, buddyjski młynek modlitewny, obok motywów zoroastryjskich i islamskich. Turkusowe kopuły tego budynku są bardzo często pokryte gniazdami bocianów.
Obok Chor-Minar odwiedzający znajdą spokojny basen, prawdopodobnie pochodzący z tego samego okresu, co reszta kompleksu budynków. Obecnie Chor-Minor jest otoczony małymi domami i sklepami, tworząc unikalne połączenie dziedzictwa architektonicznego i gwarnego codziennego życia.
Obok madrasy znajduje się Antique Store, sklep z pamiątkami z czasów przynależności do ZSRR, wybór jest ogromny.
ZESPÓŁ LYAB-I-HAUZ
Basen Lab-i Hauz
Lyab-i Hauz, znany również jako Lab-i Hauz lub Lyab-i Khauz, to obszar otaczający jeden z niewielu zachowanych basenów hauz. Nazwa „Lyab-i Hauz” oznacza „przy basenie” w języku perskim, co dokładnie opisuje lokalizację. W przeszłości te baseny hauz służyły jako główne źródło wody dla miasta do lat 20. i 30. XX wieku, kiedy to większość z nich została zasypana z powodu obaw o choroby.
Sam basen Lab-i Hauz przetrwał przez lata i pozostaje centralnym punktem wspaniałego zespołu architektonicznego, zbudowanego w XVI i XVII wieku. Trzy strony basenu są otoczone godnymi uwagi budynkami.
Obecnie Lab-i Hauz prezentuje prostokątny basen ozdobiony bujną zielenią zapewnianą przez stuletnie drzewa. Brzegi basenu zaprojektowano jako opadające schody wykonane z dużych bloków żółtawego wapienia, co zwiększa jego atrakcyjność wizualną.
To miejsce odwiedzane jest nie tylko przez turystów, ale także przez mieszkańców. Nierzadko można zobaczyć młodych nastolatków z Buchary przesiadujących wieczorami przy stolikach restauracji w pobliżu stawu.
Medresa Nadira Divan-Beghiego
Medresa Nadir Divan-begi została nazwana na cześć wezyra Nadira, który zlecił budowę kompleksu. Wezyr Nadir służył na dworze Imamkuli-khana, jednego z potężnych przedstawicieli dynastii Asztarchanidów, która rządziła Bucharą od 1611 do 1642 roku.
Medresa była zbudowana jako karawanseraj (miejsce dla podróżnych). Jednak podczas wielkiego otwarcia Imamkuli-chan oświadczył, że karawanseraj został zbudowany na chwałę Allaha, co skłoniło wezyra do przekształcenia go w medresę, nakazał więc dodanie loggii, portalu i kanciastych wież do głównej fasady.
Styl architektoniczny Medresy Nadir Divan-begi nawiązuje do typowych muzułmańskich zabytków Azji Środkowej, zawiera jednak nietypowe dla muzułmańskich zabytków elementy, takie jak przedstawienia ptaków, zwierząt i słońca. Projekt madrasy został wzorowany na Sherdorze w Samarkandzie, ale słynne lwy przy portalu zostały zastąpione mitycznymi ptakami symbolizującymi szczęście.
Statua Khodja Nasreddin
W pobliżu madrasy znajduje się pomnik Chodży Nasreddina odsłonięty w 1979 roku.
Chodża Nasreddin to legendarna postać ludowa znana w całej Azji Środkowej. Jest ceniony za swój ostry dowcip, mądrość i humor, często obnażając wady chciwych władców, hipokrytów i głupców za pomocą sprytnych opowieści. Nasreddin reprezentuje ducha zwykłych ludzi, zawsze znajdujących kreatywne rozwiązania problemów życiowych.
Rzeźba ukazuje go w radosnej pozie, jadącego na swoim wiernym ośle, stałym towarzyszu w jego opowieściach. Jest ubrany w tradycyjny strój, z jarmułką, butami z zawiniętymi palcami i figlarnym uśmiechem na twarzy. Podniósł lewą rękę i pozdrawia go przyjaźnie, podczas gdy osioł — z lejcami nonszalancko przerzuconymi przez grzbiet — nie chce się ruszyć, dodając odrobinę humoru, który odzwierciedla osobliwy urok Nasreddina.
W Uzbekistanie Nasreddin jest uważany za bohatera ludowego i stał się prawdziwym symbolem narodowym, zwłaszcza po tym, jak radziecki pisarz Leonid Sołowjow spopularyzował go za pomocą swoich powieści.
Nadir Divan-Begi Khanaka
Po drugiej stronie basenu usytuowana jest Nadir Divan-Begi Khanaka, będąca suficką lożą lub schronieniem, którego początki sięgają lat dwudziestych XVII wieku.
Khanaka służyła jako miejsce spotkań miejscowej elity i mistrzw sufickich, w którym odbywały się codzienne modlitwy (salat), a także określone ceremonie związane z różnymi zakonami sufickimi. Centralna sala, zwana zikr-khana, pełniła funkcję meczetu i posiadała duży mihrab (niszę) zwrócony w stronę Mekki, aby kierować wiernych we właściwym kierunku.
Zewnętrzna część Nadir Divan-Begi Khanaka charakteryzuje się skromnymi zdobieniami, z wyjątkiem monumentalnego pishtaq na wschodniej fasadzie. Pishtaq (centralnie położony, wysoki portal lub wejście do budynku, charakterystyczny dla architektury islamu) jest pokryty mozaikowymi płytkami fajansowymi ułożonymi w geometryczne i kwiatowe wzory.
Obecnie w części budynku mieści się muzeum ceramiki.
Medresa Kukeldasz
W pobliżu kompleksu Lyab-i Hauz (po drugiej stronie ulicy), znajduje się znany zabytek architektury, medresa Kukeldasz (zbudowana w latach 1568-1569).
Wiele osób uważa, że medresa Kukeldash jest częścią kompleksu Lyab-i Hauz, lecz to błąd, wykopaliska archeologiczne i badania wykazały, że medresa jest oddzielną budowlą, która nie ma nic wspólnego z kompleksem Lyab-i Hauz.
Kukeldash to największa medresa w Bucharze i jedna z największych w Azji Środkowej. Została zbudowana za panowania Abdullaha Chana II i ufundowana przez gubernatora Buchary Kulbaba, który rządził miastem pod rządami kilku chanów i utrzymywał z nimi dobre stosunki. Za bliskie relacje z chanami gubernator otrzymał tytuł Kukeldasz, który był jednym z najwyższych tytułów na dworze chana i oznaczał „mlecznego brata”. Później medresa została nazwana jego imieniem.
Medresa Kukeldasz była również unikatową budowlą swoich czasów pod względem architektonicznym. Praktycznie wszystkie ówczesne medresy miały podobną konstrukcję – jednolity prostokąt z dużym, zdobionym portalem i dziedzińcem. Medresa Kukeldasz nie ma jednolitych ścian. Zamiast nich znajdują się ściany z niszami i balkonami ozdobionymi sztukaterią. W medresie znajduje się 160 cel hujra, wypełniających obie kondygnacje wzdłuż obwodu przestronnego dziedzińca.
W medresie mieszkał i tworzył Sadriddin Ayni, wybitny poeta i pisarz Azji Środkowej czasów nowożytnych. Zmarł w połowie XX wieku, a w północnej części budynku mieści się obecnie muzeum jego pamięci. Można w nim obejrzeć pamiątki i niektóre rękopisy. Obecnie budynek ponownie przechodzi rekonstrukcję.
Zwiedzanie kontynuujemy idąc ulicą Bakhauddina Nakshbandi (główny deptak), mijamy sklepy z suzani i ikatem w tym Akbar House Collection (sklep/galeria z rękodziełem, polecam), Muzeum Lalek, restauracje, dwa Alkomarkety i dochodzimy do Toki – Sarrofon.
Toki – Sarrofon
Toki -Sarrofon, położony w sercu historycznego miasta, to wiekowy targ. Można tu poczuć ducha przeszłości handlowej miasta, gdy Buchara była kluczowym miastem na Jedwabnym Szlaku.
Nazwa Toki – Sarrofon oznacza „Kopułę Wymieniaczy Pieniędzy”, nawiązując do historycznej roli targu jako centrum wymiany walut. Ten tętniący życiem targ był pełen kupców i handlowców wymieniających różne waluty i metale szlachetne, zapewniając kluczową usługę finansową w mieście, odwiedzanym przez karawany ze wszystkich zakątków Azji.
Toki – Sarrofon jest jednym z kilku krytych kopułami bazarów w Bucharze, które nadal zachowują tradycyjnego handlowego ducha miasta. O nich też będzie za chwilę.
Sama konstrukcja z kopułami z cegły i misternymi łukami jest niesamowita, to nie tylko piękny efekt wizualny, ale również zabieg praktyczny, który zapewnia cień i chłodniejsze temperatury dla kupców i kupujących, co jest kluczową adaptacją do suchego klimatu Buchary.
Old Bath Ruins
Przechodzimy przez targ i idąc dalej dochodzimy do ruin starych łaźni, znanych również jako hammam, pochodzą z X wieku i stanowią mieszankę islamskich i perskich stylów architektonicznych. Te starożytne ruiny nie zostały odnowione i udostępnione do zwiedzania z powodu trwających prac archeologicznych, ale przechodząc obok i tak zerknie się na to co za ogrodzeniem.
Karawanseraj Ulugbek Tamokifurush
Karawanseraj Ulugbek Tamokifurush położony w pobliżu ruin został zbudowany pod koniec XVIII wieku. Zniszczony w czasach sowieckich karawanseraj od 2003 roku jest odbudowywany przez francuskie stowarzyszenie „Karaawanseraj na Jedwabnym Szlaku” (architekci Philippe Barbier i Zoirsho Klychev). Ale projekt „Żywe Muzeum Karawanseraju Buchary – skrzyżowanie kultur na Jedwabnym Szlaku” nie został jeszcze ukończony. Na zdjęciu powyżej, w tle ruin po lewej stronie.
Tylko trochę oddalamy się od ścisłego centrum i od razu jest spokojniej, zachodzimy do Galerii Fotografii, podziwiamy architekturę i co chwila coś przyciąga naszą uwagę.
Galeria zdjęć Shavqata Boltaeva
Najsłynniejszy fotograf miasta Shavqata Boltaeva zmarł w 2020 r. Wykonał on portrety ludzi ze wszystkich kultur, które tworzą wyjątkowy tygiel kulturowy Buchary. Sposób, w jaki uchwycił momenty z codziennego życia mieszkańców jest absolutnie oszałamiający.
Ku pamięci ojca, syn Shavqata Boltaeva otworzył galerię zdjęć, która mieści się przy ulicy Gavkushon 70, na wewnętrznym dziedzińcu starego karawanseraju. Jeśli kochasz portrety i fotografię dokumentalną, wizyta w tej galerii to prawdziwa gratka. W galerii zdjęć można obejrzeć również prace innych uzbeckich fotografów.
Zwiedzanie jest bezpłatne, a fotografów udostępniających tam swoje zdjęcia można docenić kupując odbitki lub pocztówki.
Medrese Abdurakhmona A’lama
Medresa A’lam została założona przez Mirzę Abdurahmana a’lama w 1809. Mirza Abdurahman pełnił funkcję alam w Emiratach Buchary i był jedną z najsławniejszych osób swoich czasów. Został mianowany na stanowisko alam za panowania Amira Hajdara, emira Buchary.
Medresa ma dwa piętra i składa się z 21 pomieszczeń. Obecnie mieści się tu restauracja, a znajduje się przy niewielkim placu ze stawem (w pobliżu ulic Bahovuddin Naqshband i Gavkushan).
Khoja Gaukushon mosque
Nazwa zespołu pochodzi od jego lokalizacji: „Gaukuszon” oznacza „zabijanie byków”, a przed budową kompleksu znajdował się tu duży plac targowy Buchary wraz z rzeźnią. Zespół obejmuje medresy i meczet katedralny z wysokim minaretem Hodża Kalon, który pod względem wielkości ustępuje jedynie minaretowi Kalyan.
Medresa Gaukushon została zbudowana w 1570 roku za panowania uzbeckiego chana Abdullaha Chana II i miała tradycyjny układ dziedzińca. Trapezowaty kształt budynku wynika z jego położenia na rozwidleniu ulic. Budynki na placu Gaukushon zostały wzniesione z funduszy szejka Hodży Saida, znanego pod przydomkiem „Khodża Kalon” („wielka hodża”), co znajduje odzwierciedlenie w nazwie meczetu i całego kompleksu.
Od kolejnej atrakcji Buchary dzieli nas 10 minutowy spacer.
ZESPÓŁ PO-I-KALYAN
Zespół Po-i-Kalyan to dziedziniec obejmujący trzy znaczące struktury: XII-wieczny minaret Kalyan, XVI-wieczny meczet Kalyan i medresę Mir-i Arab.
Medresa Mir-i Arab
Nazwa „Mir-i Arab” oznacza „Książę Arabów” i jest hołdem dla szejka Abdullaha Yamaniego z Jemenu. Szejk Yamani zyskał sławę jako duchowy przywódca społeczności muzułmańskiej Buchary. Pełnił funkcję pir (doradcy duchowego) kilku chanów i ostatecznie został pochowany w medresie, która obecnie nosi jego imię.
Jej dwupiętrowa fasada ozdobiona jest glazurowanymi mozaikowymi płytkami fajansowymi, dekoracyjnym zabiegiem popularnym w epoce Timurydów. Jednak w przeciwieństwie do medresy Ulugh Beg, medresa Mir-i Arab charakteryzuje się niskimi i ciężkimi narożnikami, co nadaje jej wygląd przypominający fortecę.
Minaret Kalyan
Znany jest również jako Wieża Śmierci, ponieważ do początku XX wieku wykonywano tu egzekucje na przestępcach, zrzucając ich z góry.
Minaret Kalyan (Wielki), zbudowany w 1127 roku, jest przykładem zarówno inżynierii lądowej, jak i kreatywności artystycznej. Ma wysokość około 47 metrów (154 stóp), jest znanym punktem orientacyjnym Buchary, można go zobaczyć praktycznie z każdego punktu miasta. Jest tak imponujący, że Czyngis-chan postanowił oszczędzić wieżę po zdobyciu Buchary.
Konstrukcja minaretu jest ozdobiona misterną cegłą i niebieskimi płytkami, z różnymi geometrycznymi i kwiatowymi wzorami.
Meczet Kalyan
Obok minaretu znajduje się wielki Meczet Kalyan, ukończony w 1514 roku, który zastępuje starszy meczet zniszczony przez Czyngis-chana. Meczet może pomieścić do dwunastu tysięcy wiernych i jest otoczony przestronnym dziedzińcem. Jej majestatyczna fasada, ozdobne łuki i wielokopułowy projekt, wraz z minaretem, tworzą budzący podziw kompleks, odzwierciedlający islamską tradycję architektoniczną tamtych czasów.
Te monumentalne budowle są nie tylko ważnymi ośrodkami religijnymi, ale także znaczącymi kulturowymi i historycznymi punktami orientacyjnymi. Kompleks Kalyan Minaret and Mosque przyciąga uczonych, turystów i pielgrzymów z całego świata, co czyni go jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Uzbekistanie.
Obowiązkowo Zespół Po-i-Kalyan należy odwiedzić po zachodzie słońca i ujrzeć go w świetlnej, kolorowej szacie.
Wstęp 30.000 UZS, godziny otwarcia poniedziałek – piątek 9:00 – 18:00
Bozori Kord Bathhouse (łaźnie)
Hammam Bozori Kord został zbudowany w XIV wieku i do dziś pełni funkcję lokalnego centrum relaksu. Nie sposób nie zauważyć fotogenicznych kopuł znajdujących się między meczetem Kalyan, a Abdulaziz Khan Madrassah.
Abdulaziz Khan Madrassah i Ulugʻbek madrasasi
Medresy usytuowane są naprzeciwko siebie. Medresa Uług-Bega zbudowana została w 1417 roku, a medresa Abdulaziza-Chana w 1652 roku, czyli kilka wieków później. Medresa Abdulaziza-Chana stanowi przykład niezwykłego postępu w średniowiecznej architekturze Azji Środkowej; ukazuje nam, jak zadziwiająco wysokie były wówczas umiejętności ówczesnych architektów, budowniczych i artystów z Azji Środkowej, podczas tej podróży takie odczucia miałam nie raz.
Medresa Abdulaziza-Khana jest często porównywana z medresą Uług-Bega, ponieważ stanowią one duet zupełnie różnych budowli, z różnych epok.
Medresa Uług-Bega, ma nazwę od swojego fundatora. nazywał się Ulugbek, był oświeconym i intelektualnym władcą. Bardzo troszczył się o rozwój nauki w Uzbekistanie. Za jego życia Buchara była bardzo surowym i konserwatywnym miastem. Postanowił wybudować tę medresę w nadziei, że miasto stanie się w przyszłości ośrodkiem nauki i edukacji, a nie będzie tak konserwatywne. O jago dokonaniach pisałam we wpisie o Samarkandzie.
Na portalu budynku widnieje wyrzeźbiony napis zaczerpnięty z Koranu: „Dążenie do wiedzy jest obowiązkiem każdego muzułmanina i muzułmanki”. Madrasa charakteryzuje się umiarkowanymi rozmiarami i zdobieniami, podczas gdy jej odpowiednik jest okazały i bogato zdobiony.
Portal medresy Abdulaziza-Chana niezwykle wysoki i bogato zdobiony. Brama ma wiele faset i ozdobnych stalaktytów i pokryta jest wersetami słynnych poetów.
Różnic jest oczywiście dużo więcej, na mnie medresa Abdulaziza-Chana zrobiła ogromne wrażenie być może dlatego, że zdecydowanie wyróżnia się wśród okolicznych madras.
Te okolice to nie tylko meczety, minarety i medresy, sąsiadują z nimi toki, o których już pisałam wcześniej, nic dziwnego przecież jesteśmy na dawnym Jedwabnym Szlaku czyli centrum średniowiecznego handlu.
Toki Zargaron
Toki Zargaron to kolejna z najsłynniejszych kopuł handlowych w mieście. Jej nazwa, która oznacza „Kopułę Jubilerów”, odzwierciedla dawną funkcję jako gwarnego targowiska dla złotników i jubilerów w okresie świetności Jedwabnego Szlaku.
Założony w XVI wieku, Toki Zargaron był pierwszym z kilku podobnych targowisk zbudowanych pod rządami Szajbanidów, dynastii, która odegrała kluczową rolę w przywróceniu Buchary statusu głównego ośrodka handlowego.
Dziś Toki Zargaron pozostaje aktywnym centrum handlu, szczególnie tradycyjną biżuterią, złotym haftem, obrazami miniaturowymi i innymi lokalnymi wyrobami rzemieślniczymi. Podczas gdy niektóre z oryginalnych sklepów zostały zachowane, wiele z nich zostało przekształconych, aby sprostać wymaganiom współczesnego rynku, zapewniając ciągłą witalność tego historycznego targowiska.
Tim Abdulla Khan
Ten kryty bazar, zbudowany został w XVI wieku za panowania Abdulla-Chana II, dla handlu luksusowymi towarami, zwłaszcza jedwabiem i wełną, a także innymi wyrobami rzemieślniczymi z miasta i spoza niego.
Nazwa „Tim” była powszechnie używana w całej Azji Środkowej w odniesieniu do określonego rodzaju kopuły handlowej lub targu. „Tim Abdulla Khan” jest zatem świadectwem handlowej świetności panowania Abdulla Khana.
Konstrukcja Tima Abdulla Khana posiada przestronną centralną salę zwieńczoną oszałamiającą kopułą, otoczoną mnóstwem mniejszych straganów handlowych. Każda sekcja budynku jest ozdobiona pięknie wykonanymi łukami, misternymi kafelkami i misternymi rzeźbami z drewna.
Dziś, choć nie pełni już funkcji głównego centrum handlowego, Tim Abdulla Khan nadal mieści wiele sklepów i straganów, w których turyści mogą kupić tradycyjne uzbeckie rękodzieło, tekstylia i pamiątki. Często odbywają się tam również wystawy i wydarzenia kulturalne.
Toki Telpak Furushon
Nazwa „Toki-Telpak Furushon” to z perskiego „Kopuła Wytwórców Czapek”, co oznacza historyczną specjalizację targu. W przeszłości bazar ten był poświęcony głównie handlowi nakryciami głowy, w tym tradycyjnym „telpak”, rodzajem kapelusza z owczej skóry. Te czapki nie były tylko artykułami odzieżowymi, ale również reprezentowały status społeczny i pochodzenie noszącego.
Chociaż handel czapkami nadal ma miejsce, to zapotrzebowanie rynku zmieniło się i sprzedawcy oferują teraz szereg lokalnie wytwarzanych towarów, w tym inne rodzaje tekstyliów, ceramikę, biżuterię i różne rękodzieła.
Pod względem architektonicznym Toki-Telpak Furushon jest pięknym przykładem bucharańskiej architektury. Jego charakterystyczna kopulasta struktura, wykonana z ozdobnych cegieł i szczegółowych łuków, oferuje chłodne wytchnienie od gorącego słońca, a jednocześnie sprawia, że zakupy w takim miejscu są bardzo przyjemne.
Targ położony jest bliżej Ruin Łaźni przy Mehtar Ambar St 37.
Po zwiedzeniu Zespołu Po-i-Kalyan i pobliskich atrakcji czas na cytadelę Arki, do której dojdziemy w około 8 minut.
Cytadela Arki
Arka dumnie stoi jako wejście do starego miasta Buchara od V wieku n.e. Była używana jako prawdziwa twierdza do początku lat 20. XX wieku.
W Arce znajdziemy odrestaurowane obszary, muzeum archeologiczne i historyczne, salę tronową, stare stajnie czy meczet dworski.
Cytadela Arka uległa znacznym zniszczeniom podczas rosyjskiej wojny domowej, szczególnie podczas bitwy pod Bucharą w 1920 roku. Wojska Armii Czerwonej dowodzone przez Michaiła Frunzego intensywnie bombardowały Arkę, pozostawiając znaczną część twierdzy w ruinie. Ponadto spekuluje się, że ostatni emir, Mohammed Alim Khan w obawie przed bolszewikami, nakazał zniszczenie Arki, aby zapobiec zbezczeszczeniu jej świętych miejsc, szczególnie haremu. Wydarzenia te odcisnęły piętno na strukturze, ale jej znaczenie historyczne i architektoniczne pozostaje nienaruszone.
Arka jest otwarta codziennie od 9:00 do 20:00. Opłata za wstęp wynosi 60.000 UZS.
Mury Arki są bardzo fotogeniczne, i na zdjęciu, i w rzeczywistości prezentują się wspaniale.
Naprzeciwko cytadeli znajduje się Wieża Obserwacyjna Buchary. Z tego punktu widokowego można zobaczyć fortecę z góry. My odwrotnie, bedąc w cytadeli widzelismy z góry wieżę.
Meczet Bolo-Khaouz
Bolo Khauz znajduje się zaledwie sto metrów od cytadeli Ark i zdecydowanie warto go odwiedzić. Meczet ma pięknie rzeźbione drewniane filary, a sufit nad nimi pokryty jest wspaniałymi freskami i geometrycznymi wzorami. Meczet zbudowano w 1712 roku, odegrał on kluczową rolę jako meczet piątkowy w okresie, gdy emir Buchary znajdował się pod kontrolą bolszewickiej Rosji w latach 20. XX wieku.
Przed meczetem znajduje się mały basen z wodą (khauz). Miejscowi od czasu do czasu przychodzą, aby usiąść przy tym basenie i odpocząć w cieniu otaczających drzew.
Wstęp do meczetu 10.000 UZS, czynny w godzinach 4:30 – 21:30.
Qo’sh Madrasa
W zasadzie trafiliśmy tam przypadkiem, zbaczając trochę z drogi do kolejnej atrakcji, ale miejsce okazało się bardzo przyjemne i ciekawe.
Medresa Qo’sh znajduje się w pobliżu Parku Rekreacyjnego Samonidów. Nie jest tak popularna, jak inne atrakcje w okolicy, ale ma w sobie coś, a tłumów tu nie znajdziecie.
Budowla została ukończona pod koniec XVI wieku, bliźniacze medresy Madari Khan i Abdullah Khan, stanowią przykład podwójnej pary, znanej w Azji Środkowej jako „kosz”, symbolizującej bogatą historię kulturową chanatu Buchary. Pomimo wyzwań czasu i natury, w tym znacznych zniszczeń spowodowanych trzęsieniem ziemi, renowacja przywróciła tym budynkom dawną świetność, pozwalając odwiedzającym docenić ich misterne fasady i bogatą historię. Niestety do zrobienia jeszcze trochę jest, a odwiedzać wewnątrz można tylko jedną z nich.
Może dla turystów jest zaletą spokój tego miejsca, ale gdy patrzę na pracujących rzemieślników i puste sklepiki to dla ich funkcjonowania nie jest to dobre. W każdym razie na pewno warto tu zawitać.
Mauzoleum Samanidów
Mauzoleum Ismaila Samanisa znajduje się w pięknym parku Samanidov, porośniętym drzewami z małymi kanałami i basenem. Jest to jeden z najstarszych budynków, które pozostały po bogatej perskiej dynastii Samanidów, rządzącej Azją Środkową do X wieku.
Mauzoleum zostało zbudowane w IX lub X wieku, między 892 a 943 rokiem, jako miejsce ostatniego spoczynku Ismaila Samaniego. Świątynię tę uważa się za jeden z najstarszych zabytków w obwodzie bucharskim, dla mnie bardzo ciekawa jest elewacja budynku.
Kiedy Czyngis-chan najechał miasto, powódź pokryła mauzoleum błotem, dzięki czemu uchroniło się ono przed zniszczeniem, które dotknęło resztę Buchary. Miejsce to odkryto ponownie dopiero w 1934 r., a wykopanie pomnika z pokrywającej go ziemi i błota zajęło dwa lata. Mauzoleum znajduje się obok małego stawu z wodą i jest doskonałym miejscem na relaks o zachodzie słońca.
W pobliżu znajduje się także mały park rozrywki, do którego wczesnym wieczorem przychodzą miejscowe rodziny, aby skorzystać z jednej z wielu atrakcji.
Kanały wodne Buchary
Buchara to miasto, które słynęło kiedyś ze swojego systemu wodnego. Jeszcze sto lat temu miasto miało rozległą sieć kanałów wodnych i ponad 200 kamiennych basenów (khauz).
To właśnie tutaj ludzie kiedyś się zbierali, plotkowali o sąsiadach, pili wodę i prali ubrania. Baseny i kanały były miejscami, w których miejscowi spotykali się i rozmawiali o swoim codziennym życiu.
Jednak woda nie była często wymieniana i Buchara stała się znana z chorób przenoszonych przez wodę. Mówi się, że przeciętny Bucharańczyk w XIX wieku umierał w wieku 32 lat. Obecnie przez miasto przebiega znacznie mniej kanałów.
Gdzie jeść?
Taj jak w poprzednich miastach, szukałam przed wyjazdem gdzie zjeść, a wyszło inaczej. Myślałam o Joy lounge Bukhara, ale tu trzeba robić rezerwacje dzień wcześniej. Poszliśmy więc do restauracji Jam w pobliżu naszego hotelu i było bez zarzutu, do tego bez tłoku, bo trochę na uboczu. W pobliżu zespołu Po-i-Kalyan zaszliśmy na kawę i deser do Zolotaya Buhara i było pysznie i bardzo klimatycznie. Kręcąc się po mieście znajdziecie wiele restauracji, w Bucharze na ich brak nie można narzekać, czasami wybór losowy jest lepszy niż polecany, a poza tym niespodzianki też mają swoje zalety.
Jak skończyłam pisać to uświadomiłam sobie jak sporo przez dwa dni zobaczyliśmy, a jak dużo jest jeszcze do zobaczenia i wcale nie trzeba daleko zapuszczać się za Stare Miasto, żeby dostrzec coś interesującego. Tu architektury i rękodzieła mamy „na pęczki”.
Przed nami jeszcze jedno miasto Jedwabnego Szlaku – Chiwa.
Podróż, maj 2025.