Klasztor Matki Boskiej Zwycięskiej, zwany potocznie Batalha, jest główną atrakcją położonej nieopodal miejscowości o tej właśnie nazwie. Nie jest to niczym dziwnym, bo to jeden z najwspanialszych przykładów architektury i sztuki gotyku w Portugalii, który w roku 1983 wpisany został na listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO.
Kompleks to hołd jaki złożył Król Jan I za zwycięstwo nad Kastylijczykami w 1385 roku. Budowa kompleksu trwała 145 lat.
W 1388 roku klasztor został oddany dominikanom, którzy zachowali go aż do likwidacji zakonów religijnych w roku 1834. Mnisi opuścili klasztorne mury, które dziś wypełniają tysiące turystów, oglądających z zachwytem symbol królewskiej potęgi dynastii Aviz. Czy wyobrażacie sobie, aby w Polsce, wydarzenia polityczne doprowadziły do kasacji zakonów?
Budowa kompleksu zbiegła się także z początkiem ery portugalskich odkryć geograficznych. Dlatego też klasztor jest połączeniem architektury klasycznego gotyku i elementów rodzimego stylu manuelińskiego. Styl ten jest niezwykle ciekawy, a charakteryzuje się osobliwymi ornamentami inspirowanymi morską fauną i florą oraz elementami żeglarskimi. Nazwa stylu manuelińskiego pochodzi od króla portugalskiego Don Manuela I.
Do naszych czasów nie zachowały się wszystkie budynki klasztoru, ale już gotyckie wejście zdobione ornamentami, daje przedsmak tego co możemy zobaczyć w środku. W roku 1808 i 1810 obiekt został splądrowany przez wojska napoleońskie. Dodatkowo w 1810 roku podłożono ogień. Spłonęły dormitoria i biblioteka. Zniszczonych budynków nie odbudowano, a w czasie prac restauracyjnych rozebrano pozostałości ścian.
Niesamowite wrażenie robią w klasztorze Niedokończone Kaplice (Capelas Imperfeitas), które miały stać się panteonem rodziny królewskiej. Prace zaniechano w 1533 roku, z przyczyn nieznanych. W kapicy nie można przejść obojętnie obok ogromu upiększeń. Koronkowe rzeźbienia portali i filarów są bardzo misterne. Mury niedokończonej kaplicy to koronka upleciona z kamiennych lin okrętowych, wodorostów, muszli i morskich stworów (niespotykany styl manueliński).
Całość trzyma się wyjątkowo dobrze jak na nieustanne działanie słońca i deszczu. Przed wejściem do kaplicy wita nas współczesna rzeźba kobiety, niezwykle ciekawa, choć tak różna od stylu gotyckiego.
Ale od początku, wnętrze kościoła zachwyca przestrzenią i skromnością. Jedyną dekoracją są witraże ze scenami z życia Chrystusa. Wrażenie potęgowane jest przez wielkość klasztoru ma on 178 metrów długości, 137 metrów szerokości.
Po prawej stronie znajduje się Kaplica Fundatora. Spoczywa w niej fundator Jan I, król Filipa Lancaster i jego następcy. Znalazł tu miejsce spoczynku także Henryk Żeglarz, wielki portugalski odkrywca. Uważany jest za patrona rozwoju floty portugalskiej i odkryć geograficznych. Co ciekawe przydomek Żeglarz nadano mu kilkaset lat po jego śmierci, chociaż nigdy nie pływał na statkach.
Zawsze robią na mnie wrażenie krużganki, czyli obecne w opactwach miejsce wyciszenia, te są szczególnie pięknie ozdobione kamiennymi szczegółami. Wyjątkową “koronkową robotę” widać w manswerkach wypełniających łuki.
Spacerując krużgankami nie sposób przejść obojętnie obok fontanny uważanej za perłę średniowiecznej sztuki kamieniarskiej.
W podcieniach arkad znajduje się kapitularz mieszczący portugalski symboliczny Grób Nieznanego Żołnierza. Upamiętnia on żołnierzy poległych w walkach o Flandrię w czasie II wojny światowej i ofiary portugalskiego kolonializmu w Afryce. Przy grobie portugalscy żołnierze pełniący straż. Warto zwrócić uwagę na umieszczony nad grobem drewniany krzyż pochodzący z ołtarza polowego z okresu I wojny światowej. Będąc w kapitularzu trzeba koniecznie zadrzeć głowę i popatrzeć na sklepienie. szesnastożebrowa kopuła wisząca bez żadnej podpory robi wrażenie.
W klasztorze Batalha gdzie nie spojrzeć widać coś niezwykłego, nic dziwnego jest to budowla niezwykła, z niepowtarzalną kombinacją gotyku i stylu manuelińskiego.
Podróż, październik 2018.