Megalityczne kompleksy Ħaġar Qim i Mnajdra, leżące na południu wyspy, są jednymi z najstarszych budynków kultu na świecie. Poświęcone były bogini płodności, ale były również obserwatoriami astronomicznymi.
Trzeba zobaczyć te cuda stworzone przez człowieka, leżące na jednym obszarze archeologicznym. Zajeżdżamy przed okazały budynek Visitirs Centre, parking pusty i jak się wkrótce okazuje kasy są zamknięte. To chyba nie urok podróży w listopadzie, stawiam raczej na koronawirusa. Nie ma jednak większego problemu, bo choć nie podejdziemy do żadnej z dwóch świątyń na wyciągnięcie ręki, to możemy wejść na teren i wystarczająco docenić ich wyjątkowość.
Ħaġar Qim i Mnajdrę odrestaurowano w połowie XX wieku. W bieżącym stuleciu oba kompleksy pokryto specjalnymi namiotami, który chronią je przed szkodliwym wpływem warunków atmosferycznych.
Ħaġar Qim
Pierwszy z kompleksów, Ħaġar Qim, odkryty w 1839 roku, powstał w latach 3600-3200 p.n.e. Zbudowano go na wzniesieniu, z widokiem na morze. W porównaniu do innych świątyń jej układ jest dużo bardziej skomplikowany.
Ściany świątyni powstały z wysokich na kilka metrów bloków kamiennych. To tu można zobaczyć jeden z największych maltańskich megalitów.
Na terenie kompleksu znaleziono szereg artefaktów, w tym figurkę Maltańskiej Wenus, którą można oglądać w Muzeum Archeologicznym w Valletcie.
Mnajdra
Kompleks Mnajdra, składający się z trzech oddzielnych budynków wzniesiono niecałe 500 metrów za Ħaġar Qim.
Najstarsza (północna) i jednocześnie najmniejsza budowla Mnajdry datowana jest na lata 3600 – 3200 p.n.e. Południową świątynię wzniesiono w latach 3150 – 2500 p.n.e. Najmłodsza (centralna), powstała na sztucznej platformie.
Zamknięty obiekt pozbawił nas wejścia do wnętrza świątyń i obejrzenia filmu z efektami 4D. Nie mniej samo otoczenie stanowisk archeologicznych jest bardzo ciekawe. Między kompleksami wśród surowego krajobrazu, prowadzi bardzo przyjemna trasa, a przy niej parę ciekawostek.
Wyspa Filfla
Warto zwrócić uwagę na położoną w odległości 5 km wyspę Filfla o powierzchni 0,02 km2, najmniejszą z wysp maltańskich, niezamieszkałą i niedostępna dla turystów, będącą obecnie rezerwatem przyrody.
W 1343 roku na jednym z klifów Filfli, stworzono w grocie kaplicę. Zniszczyło ją trzęsienie ziemi w 1856 roku. Ocalał jedynie obraz Madonny, a to dlatego, że 150 lat przed zniszczeniem przeniesiono go do kościoła św. Katarzyny w Żurrieg.
Wieża Ħamrija
Na klifie zatrzymujemy się koło wieży Ħamrija z 1659 roku. Po renowacji wygląda na gotową do „pracy” tzn. do obserwowanie linii brzegowej i szybkie powiadamianie w przypadku ewentualnego ataku.
Wieża powstała za panowania Wielkiego Mistrza Martina de Redina i jest jedną z trzynastu. Sama wieża pełniła strategiczną funkcję w maltańskim systemie obrony, a to za sprawą niewysokiego szelfu umożliwiającego łatwe przedostanie się na ląd.
W niewielkiej odległości od wieży, za kamiennym ogrodzeniem znajdujemy współczesny, wakacyjny domek (no może to za dużo powiedziane). Warunki spartańskie, ale widoki fantastyczne.
Krajobraz wokół jest typowy dla Malty, kamienne podłoże, uboga, ale ciekawa flora, bezkres morza i ciepły wiatr we włosach. Ładujemy energię na zimowe wieczory.
Podróż, listopad 2020.