Wielu z nas Luksemburg kojarzy się z siedzibę instytucji unijnych takich jak Parlament Europejski czy Trybunał Sprawiedliwości. Znajdują się one w dzielnicy Kirchberg i po tej 24 dzielnicy Luksemburga chciałam Was dzisiaj oprowadzić.
Zaledwie 60 lat temu był to obszar rolniczy, a i dzisiaj nie brakuje przestrzeni i pół na płaskowyżu. Pierwsza wzmianka o Kirchbergu pojawia się w dokumencie z 1222 roku, stanowił on część obszarów Weimerskirch dawnej gminy Eich. W 1875 roku mieszkańcy Kirchbergu (wzgórza kościelnego) zbudowali swoją pierwszą kaplicę, dotrzymując przysięgi złożonej podczas epidemii cholery w latach czterdziestych XIX wieku.
Rozwój urbanistyczny dzielnicy jest ściśle powiązany z faktem, że w 1952 roku Luksemburg stał się siedzibą Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, która była prekursorem Unii Europejskiej. W 1961 r. utworzono Fundusz Urbanizacji i Rozwoju Płaskowyżu Kirchberg, organizacja ta do dziś nadzoruje jego rozwój urbanistyczny. Znalazły tu lokalizacją instytucje europejskie, gospodarcze, kulturalne i sportowe, Kirchberg jest także atrakcyjną dzielnicą mieszkaniową.
Tyle ogólnych wiadomości, a teraz zaczynamy spacer. Najważniejsze obiekty usytuowane są przy dwóch głównych ulicach Kirchbergu: alei Johna F, Kennediego, którą jeździ jedyna linia tramwajowa w mieście i bulwarze Konrada Adenauera.
Muzeum Sztuki Nowoczesnej MudAM,
Choć architektura Kirchbergu jest nowoczesna, to zaczynamy od połączenia nowoczesności z historią czyli od Muzeum Sztuki Nowoczesnej MudAM,
Twórcą budynku MudAM jest Ieoh Ming Pei, powszechnie znany jako I.M. Pei – amerykański architekt modernistyczny i postmodernistyczny chińskiego pochodzenia, laureat Nagrody Pritzkera (taki architektoniczny Oskar). Jego najbardziej znane dzieło, to słynna szklana piramida przy muzeum w Luwrze. Otwarcie MudAM nastąpiło w lipcu 2006 r., a budowa kosztowała 100 milionów dolarów. Szerzej o muzeum napisałam TUTAJ, na pewno obowiązkowa jest wizyta w muzealnej kawiarni.
Warto pospacerować wokół muzeum, aby spojrzeć z góry na panoramę miasta i parę interesujących obiektów takich jak Karmnik dla ptaków wystawiony w 2010 roku przez hiszpańskiego artystę Fernando Sancheza Castillo (ur. 1970), który przedstawia popiersie hiszpańskiego króla Filipa V, księcia Luksemburga w latach 1700-1712. Praca zrywa z tradycyjną funkcją pomnikową, służąc też jako karma dla ptaków. Ciekawe co na to powiedział by sam Filip V?
Z drugiej strony muzeum znajduje się rzeźba Trofeum (1999) Belga Wima Delvoye (ur. 1965) to kolejny komentarz na temat miejsca posągu w przestrzeni publicznej i jego dominacji. Nawiązuje także do polowań, które są wciąż powszechne w Luksemburgu, a także do roku kulturalnego 2007, którego symbolem był dzwoniący jeleń.
Filharmonia Luksemburg
W pobliżu muzeum znajduje się zaprojektowana przez Christiana de Portzamparca Filharmonia, która została oficjalnie otwarta w 2005 roku. Jest również znana jako Sala Koncertowa Wielkiej Księżnej Joséphine-Charlotte, co brzmi zdecydowanie bardziej dostojnie. W tej sali koncertowej rocznie odbywa się średnio do 400 przedstawień, a oglądać jednorazowo może je 1500 osób. Jeśli już mowa o liczbach to budynek otacza ponad 800 kolumn.
Plac Europy (Place de l’Europa)
Między Filharmonią a muzeum znajduje się trójkątny Place de l’Europe, który wcześniej był parkingiem na świeżym powietrzu u podnóża wieżowca Alcide De Gasperi. Został on zaprojektowany przez katalońskiego architekta Ricardo Bofilla w 2004 roku. Główne budynki na Place de l’Europe to Filharmonia, Budynek Alcide De Gasperi, Budynek im. Schumana, hotel Melia, MUDAM i Musée Dräi Eechelen – twierdza.
Plac upamiętnia siedzibę instytucji europejskich w Luksemburgu. To tu od 1973 r. w niezbyt ciekawym architektonicznie budynku im. Schumana ma siedzibę wiele wydziałów Sekretariatu Parlamentu Europejskiego. Co ciekawe, mieściła się tu pierwsza siedziba Parlamentu (1979 r.), która dwa lata później została ostatecznie przeniesiona do Strasburga.
W pobliżu alei J.F Kennediego znajduje się Europejski Pentagon, Pawilon Safe & Sorry (2005) autorstwa luksemburskiego artysty Berta Theisa (1952-2016). Ta niewielka konstrukcja ze szkła i metalu została pierwotnie stworzona dla luksemburskiej prezydencji Europejskiej Rady Ministrów i zainstalowana na dachu Palais des Beaux Arts w Brukseli. Podczas Roku Kultury 2007 znalazła swoje miejsce na Placu Europy.
Po drugiej stronie ulicy F. Kennediego na wprost filharmonii znajduje się w nowoczesnych budynkach centrum biurowo-handlowe, a za nimi Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ale o nim w dalszej części wpisu.
Parlament Europejski
Kontynuując spacer aleją Kennediego (lewą stroną) dochodzimy do budynku Parlamentu Europejskiego im. Konrada Adenauera, w którym mieści się część Sekretariatu Generalnego. Budynek jest ciągle w przebudowie (drugi etap), choć od głównej ulicy prezentuje się już okazale.
Narodowe Centrum Sportu i Kultury (Couqe)
Następny przystanek, którego nie można przegapić to centrum sportowe otoczone małym labiryntem, ogrodami i żółtymi schodami donikąd. Kompleks obejmuje basen o wymiarach olimpijskich, halę sportową i wiele innych atrakcji. Budynek z charakterystycznymi liniami dachu w kształcie muszli został oficjalnie otwarty w kwietniu 1982 roku. Zaprojektował go francuski architekt Roger Taillibert, który tworzył także obiekty olimpijskie w Kanadzie oraz stadion piłkarski Parc des Princes w Paryżu.
Oprócz funkcji narodowego centrum sportu, Coque zapewnia także zaplecze do organizacji najważniejszych wydarzeń sportowych i kulturalnych, koncertów i konferencji.
Wokół centrum znajdziemy przyjemne miejsce na wypoczynek, jest tu też jak to w Luksemburgu bywa świetny plac zabaw i sezonowy kiosk z napojami i przekąskami, zaprojektowany przez młodych luksemburskich architektów(2009). Jego prostopadłościenna forma z surowego betonu i kolorowa grafika spełniają swoją rolę jako punkt atrakcji i miejsce odpoczynku dla Parc Central. Kiosk czynny jest przy dobrej pogodzie.
Wspomniany już plac zabaw zaprojektowany został przez Latz + Partner (2018). Usytuowany jest w zacienionym drzewami miejscu i zaprasza dzieci do sprawdzenia swojej zwinności oraz zmysłu równowagi. Uwagę przyciąga 12-metrowa wieża ze zjeżdżalniami, nawiązująca swoją wysokością do modernistycznych wież Płaskowyżu, zdobi ją graffiti stworzone przez ulicznego artystę Sticka we współpracy z uczniami Lycée Technique du Centre. Tu również nie zabrakło odniesienia do myśli europejskiej, gdyż rysunki krytycznie odzwierciedlają ideę europejską XXI wieku.
Idąc dalej aleją warto zwrócić uwagę na zespół nowoczesnych budynków K2, a szczególnie na umieszczoną w jej ogrodach klatkę dla ptaków.
Klatka dla ptaków
Klatka dla ptaków (2009) jest dziełem luksemburskiej artystki Su-Mei Tse (urodzonej w 1973 r.), która w 2003 r. otrzymała nagrodę Lwa na Biennale w Wenecji. Klatka dla ptaków wykonana z rur neonowych oświetlanych nocą, nawiązuje do chińskiego dziedzictwa kulturowego artystki i śpiewających ptaków, a w kontekście urbanistycznym Kirchbergu otwarte drzwi mogłyby sugerować lot, ucieczkę z miasta
Siedziba Ernst & Young
Kolejny budynek, obok którego nie można przejść obojętnie to powstała w 2015 roku siedziba firmy Ernst & Young, zaprojektowana przez berlińskich architektów Sauerbruch-Hutton. Oprócz tego, że jest to centrum korporacyjne, projekt zapewnia otwarty, tętniący życiem plac publiczny. Fronton wychodzący na aleję jest w całości zajęty przez restauracje i kawiarnie zgrupowane wokół przyjemnego placu, nad którym rozciąga się duży, półprzezroczysty dach.
Biblioteka Narodowa
Biblioteka Narodowa gości w nowym budynku od 2019 roku. W 2003 roku ogłoszono konkurs na projekt, który wygrała firma Wilson+Bolles. Bibliotekę planowano zbudować jako część budynku im. Roberta Schumana w którym znajduje się siedziba Sekretariatu Parlamentu Europejskiego. Po kilku latach poproszono tych samych architektów Petera Wilsona i Julię Bolles-Wilson o przygotowanie nowego planu samodzielnego budynku biblioteki, którego budowa rozpoczęła się w 2013 roku.
Biblioteka Narodowa w Luksemburgu to największa biblioteka w kraju, w której przechowywanych jest ponad 1,8 miliona dokumentów fizycznych, uzupełnionych rosnącą liczbą publikacji cyfrowych.
Budynek KPMG
Budynek KPMG dzieli od Biblioteki Narodowej skrzyżowanie. Obiekt został ukończony w 2014 roku i posiada łącznie 4 kondygnacje podziemne i 5 naziemnych. Został zaprojektowany przez architektów VALENTINY hvp. Ten wyjątkowy budynek pokryty jest stalą w kształcie litery X niczym kurtyna zakrywająca cały budynek. Kolory zostały wybrane w oparciu o to, aby były „ widoczne i rozpoznawalne ” w Kirchbergu.
Deutsche Bank Luxembourg
Za budynkiem KPMG (patrząc od strony alei) usytuowana jest siedziba pierwszego banku, który powstał na Kirchbergu w 1991 roku, był to Deutsche Bank Luxembourg. Ten czterokondygnacyjny sześcienny budynek łączy różowe betonowe kolumny ze szklanymi i metalowymi konstrukcjami, wszystkie zwieńczone szklanymi kopułami. Zamiarem architekta było połączenia tradycji (betonowe kolumny, krzywizny kopuł) z innowacją (szkło i metal). Wnętrze banku, z kręconymi schodami, stanowi niezwykłą budowlę leżącą pomiędzy formą nawy kościoła a przykładem utopijnej falansteru Charlesa Fouriera. W środku nie byłam, o wnętrzu czytałam tylko artykuł.
Częściowe nawiązanie do budowli kościelnych nie powinno nas dziwić, bo projektant Gottfried Böhm, to autor nowatorskich projektów kościołów. Böhm rozpoczął swoją karierę architektoniczną od budowy świątyń, sławę przyniósł mu projekt kościoła pielgrzymkowego Marienwallfahrt w Neviges w Niemczech. Projektant złożonego dzieła, inspirowanego ekspresjonizmem, był pierwszym niemieckim architektem, któremu przyznano Nagrodę Pritzkera (1986), a w 2015 r. otrzymał nagrodę Frei Otto.
Grafika Spacerując po mieście (Walking in the City)
Budynek kancelarii prawniczej Arendt & Medernach (2015) przy Avenue John F. Kennedy, projektu szwajcarskich architektów Diener & Diener, w antracytowym kolorze, nawiązujący do estetyki lat 30. XX wieku jest tłem dla grafiki Juliana Opie.
Brytyjski artysta (ur. 1958) znany jest ze swojego graficznego stylu, tak też są wystylizowani Spacerujący po mieście. Zredukowanie postaci do tego co najważniejsze, przytłumione obszary kolorystyczne i grube czarne kontury, dały mieszanką pop-artu i sztuki minimalistycznej.
Rzeźba Sarreguemines Franka Stelli
Na placu przed Instytutem Międzynarodowego i Europejskiego Regulacyjnego Prawa Proceduralnego im. Maxa Plancka stoi praca Sarreguemines (1993) autorstwa amerykańskiego rzeźbiarza Franka Stelli. Urodzony w 1936 roku Stella znany jest ze swojego minimalistycznego malarstwa.
Barokowa forma rzeźby, będącej rodzajem trójwymiarowego kolażu wykonanego z przemysłowych części metalowych pochodzących z recyklingu, kontrastuje z geometrycznym rygorem budynku i jasnym kolorem tła. W bardziej anegdotyczny sposób praca przywołuje kłęby dymu z cygar, których artysta jest fanem. Prawdę mówiąc nigdy bym na to nie wpadła.
Jeśli miniemy budynek im. Maxa Plancka, to punktem rozpoznawczym jest centrum Auchan, przed którym trzeba skręcić w lewo, po chwili na tle wspomnianego budynku ukaże się nam rzeźba.
LuxExpo The Box
Jeśli za Auchan skręcimy w lewo to po przejściu ok. 100m zobaczymy budynki LuxExpo The Box (centrum konferencyjne, imprezowe itp.), moją uwagę przyciągnął budynek, który wygląda jakby cały był wytapicerowany.
Niestety nie udało mi się znaleźć żadnych szczegółów dotyczących architektury tego miejsca.
Po dojściu do końca ulicy skręcamy w lewo, aby po krótkim spacerze dojść do bulwaru Konrada Adenauera. Po prawej stronie ulicy zobaczymy dużą zielona przestrzeń, a po lewej usytuowane zostały europejskie szkoły: podstawowa i średnia, dla dzieci pracowników unijnych instytucji. To akurat nie jest specjalnie ciekawe architektonicznie, ale idąc dalej prosto dojdziemy do trzech złotych wież czyli TSUE.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Siedziba Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej mieści się w Luksemburgu od jego utworzenia w 1952 r. Pierwszy budynek zwany Palais został otwarty w 1973 r. i został rozbudowany w latach 80. i 90. XX w. poprzez nowe budynki: Erasmus, Thomas More i Themis. W pierwszej dekadzie XXI wieku pierwotny Pałac został całkowicie odnowiony i wzniesiono cztery nowe budynki ( Annaau , Wieże Komeńskiego i Monteskiusza oraz Galerię). Trzecia wieża, zwana Rocca, została otwarta w 2019 roku, ma wysokość 118 metrów jest najwyższym budynkiem w kraju.
Teren jaki zajmuje TSUE jest naprawdę imponujący. Przed wieżami rozciąga się nowopowstały Ogród Wielojęzyczności, teraz to nic ciekawego, ale być może za parę lat gdy rośliny podrosną, będzie nas zachwycał na wiele sposobów.
Europejski Bank Inwestycyjny (EBI)
Po drugiej stronie bulwaru, na przeciwko TSUE znajduje się Europejski Bank Inwestycyjny. Budynek macierzysty (1980) banku (EBI) jest dziełem angielskiego architekta Sir Denysa Lasduna (1914-2001), wybitnego przedstawiciela ruchu modernistycznego zwanego „brutalistycznym”, który także zaprojektował Royal National Theater w Londynie. Użycie prostopadłościennej formy i betonu tworzy symbol solidności instytucji finansowej. Tarasowe górne piętra, ułożone na planie krzyża, wydają się wznosić z luksemburskiego piaskowca, który tworzy ziemię na zalesionym terenie na zachodnim krańcu płaskowyżu z widokiem na Val-des-Bons-Malades.
W 1990 roku dokonano dobudowy, której projekt zlecono również firmie Denysa Lasduna Dobudowa wtapia się w teren, a dziś przykrywa ją drewniany taras, będący zewnętrznym przejściem łączącym nowy budynek EBI.
Nowy, niezależny budynek zaprojektowało biuro architektoniczne Ingenhoven Overdiek & Partners (2008). Projekt architektów z Düsseldorfu, w przeciwieństwie do solidności siedziby głównej, uderza przejrzystością dzięki szklanej skorupie, przez którą widoczna jest wewnętrzna struktura kondygnacji biurowych. Ułożone są w formie litery „W” wokół przedsionków, które przyczyniają się do ekologicznego systemu wentylacji banku.
Krzesło (Stuhl)
Wejście na dziedziniec EBI zdobi 6-metrowe drewniane krzesło, które zostało zamówione przez bank z okazji rozszerzenia UE w 1998 r., a zostało zainstalowane w 2000 r. Krzesło zbudowane z certyfikowanego ekologicznie drewna Cambara z Boliwii jest dziełem artystki czeskiego pochodzenia, Magdaleny Jetelovà (ur. 1946).
Na budynku EBI kończę spacer po płaskowyżu Kirchberg, zrobiłam pętelkę i doszłam do alei J.F. Kennediego.
Mam nadzieję, że zachęciłam Was do zawitania w dzielnicy Kirchberg, i że Wasze zwiedzanie będzie jeszcze ciekawsze wiedząc co architekci i artyści mieli na myśli tworząc swoje dzieła.
Podróż, styczeń 2024.